Stille kracht stapt uit zijn schaduw
Bescheiden en onzeker. Maar ook: vriend voor het leven, multitalent én centrale spil in een netwerk van kunstenaars en schrijvers. Waar tijdgenoten als George Hendrik Breitner en Isaac Israels kozen voor de levendigheid van de stad, zocht Willem Witsen juist verstilling. Zijn beste schilderijen, tekeningen en etsen ademen sfeer en intimiteit. Een eeuw na zijn dood is zijn stemmige oeuvre in de vergetelheid geraakt. De hoogste tijd dat deze stille kracht uit zijn schaduw stapt. 

Veelzijdig kunstenaar
Willem Witsen, stille kracht toont Willem Witsen als een veelzijdig kunstenaar. Hij schildert, fotografeert, etst én schrijft; disciplines die binnen zijn oeuvre nauw met elkaar zijn verbonden. Zijn schilderijen zijn realistisch, met een opvallend vlotte toets; zijn etsen scherp en doorleefd. Ten opzichte van zijn vrienden Israels en Breitner onderscheidt hij zich met bijzondere gezichtspunten en vooral: een stemmige, soms zelfs mysterieuze sfeer.

Sleutelfiguur binnen kunstenaarsnetwerk
Minstens zo belangrijk in deze tentoonstelling is de kennismaking met Witsen als mens. Hoe wordt hij een sleutelfiguur binnen een negentiende-eeuwse netwerk van kunstenaars en schrijvers (De Tachtigers) ? Voor schrijver Willem Kloos is Witsen een rots in de branding; zijn vriendschap met kunstenaar George Hendrik Breitner eindigt zelfs in een gedeeld graf. En wat was de (zo vaak onderbelichte) rol van de vrouwen, zoals Anna Witsen en Lucie Broedelet?

De combinatie van kunst, foto’s en brieven geeft een prachtig beeld van zijn carrière én een uniek inkijkje in zijn persoonlijke leven. Werken uit de vaste collectie van Museum Jan Cunen worden voor deze gelegenheid aangevuld met topstukken uit o.a. het Rijksmuseum, het Kröller-Müller Museum, maar ook het Literatuurmuseum en de Koninklijke Bibliotheek. 

Witsen in Oss
Waarom nu en waarom in Museum Jan Cunen? Vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw is in Oss actief ingezet op het verzamelen van negentiende-eeuwse kunst. Dit leidt tot een bijzonder rijke deelverzameling, die het museum op de kaart zet en ook een rol speelt in de nieuwe, veelgeprezen collectie-opstelling Villa Curiossa. Na overzichtstentoonstellingen over o.a. Jan Hendrik Weissenbruch (1999), Willem Roelofs (2007) en de groepstentoonstelling Haagse School x Haagse Nieuwe (2020) is het de hoogste tijd voor een nieuwe, belangrijke ‘negentiende-eeuwer’. En waar kan dat beter dan in de museale villa, uit 1888: dé perfecte setting voor dit laatnegentiende-eeuwse levensverhaal. 

Nico schrijft brieven aan Witsen
Tijdens de tentoonstelling krijgt Willem ook een hedendaagse vriend. Auteur, muzikant en columnist Nico Dijkshoorn schrijft de kunstenaar een tiental brieven, gebaseerd op zijn schilderijen, etsen, vriendschappen én de originele correspondentie. Weet hij dwars door de tijd heen een vriendschap op te bouwen? De brieven zijn te beluisteren als audiotour. De Gastenkamer toont werk van Jorn van Leeuwen, dat in verstilling en thematiek verrassend mooi naadloos aansluit bij het oeuvre van zijn verre voorganger. 



Willem Witsen: Hidden Power

Unassuming and insecure. But also: friend for life, multitalented and pivotal figure in a network of artists and writers. Whereas contemporaries such as George Hendrik Breitner and Isaac Israels focused on the liveliness of the city, Willem Witsen sought out stillness. His best paintings, drawings and etchings exude atmosphere and intimacy. A century after his death, his subdued oeuvre has fallen into oblivion. High time for this hidden power to step out of the shadows.

Willem Witsen: Hidden Power presents Willem Witsen as a versatile artist. He painted, photographed, made etchings and wrote – disciplines that are closely connected to each other within his oeuvre. His paintings are realistic, with a remarkably smooth touch; his etchings are sharp and refined. Compared to the work of his friends Israels and Breitner, his differs in that it features unusual points of view and, above all, a moody, sometimes even mysterious atmosphere.

At least as important in this exhibition is the introduction to Witsen as a person. How did he become a key figure in the 19th-century network of artists and writers known as ‘De Tachtigers’ (‘The Eightiers’) For writer Willem Kloos, Witsen was a tower of strength. His friendship with artist George Hendrik Breitner even culminated with a shared grave. And what was the (so often neglected) role of the women in the group, such as Anna Witsen and Lucie Broedelet?

The combination of art, photos and letters presented here gives a splendid picture of his career and a unique insight into his personal life. For this occasion, works of art from Museum Jan Cunen’s permanent collection have not only been supplemented with top pieces from the Rijksmuseum and the Kröller-Müller Museum, but also from the Literatuurmuseum (Museum of Literature) and the Koninklijke Bibliotheek (National Library of the Netherlands). 

Witsen in Oss
Why now, and why in Museum Jan Cunen? Ever since the 1950s, we have made an active effort to collect 19th-century art here in Oss. This led to a particularly rich subcollection, which put the museum on the map and also plays a role in the new, highly acclaimed presentation of highlights from the collection as a whole, Villa Curiossa. After various retrospectives, such as Jan Hendrik Weissenbruch (1999) and Willem Roelofs (2007) and the group exhibition Haagse School x Haagse Nieuwe (2020), it is high time for a new exhibition on an important 19th-century artist. And what better place to do so than in the museum’s villa from 1888, the perfect setting for this late-19th-century story of an artist’s life?

Nico Dijkshoorn
During the exhibition, Willem will also have a contemporary friend. Author, musician and columnist Nico Dijkshoorn wrote a dozen letters to the artist, based on his paintings, etchings, friendships and the original correspondence. Did he manage to build up a friendship across time? Listen to a recording of the letters in an audio tour and find out.